3G Teknolojisi Testte!

[GeNeRaL]

Güzel ülkemin güzel topraklarina biraz geç de olsa gelen 3G teknolojisi, biraz da reklamlarin etkisiyle ‘sanki büyük bir nimet ve hayatimizi kökten degistirecek’ bir hizmet gibi sunuldu. 3G’nin hayatimizi degistirecegi konusunda hem fikirim ancak bu reklamlardaki kadar hizli ve kisa sürede olmayacak. Her teknolojide oldugu gibi 3G’de de alismak ve kullanimin yayginlasmasi için biraz zamana ihtiyaç var.

3G NEDIR?
En basit dille bir önce nesil 2G’ye göre teoride 100, pratikte ise 10 kat daha hizli bir mobil baglanti teknoloji 3G. Daha basit bir örnek vermek gerekirse: Daha önce yollari bozuk oldugu için saatte 60 KM’nin üstüne çikamadiginiz toprak yol asfaltlandi ve duble yol (gelis-gidis ayri) getirildi. Artik bu yolda saatte 120 KM’ye kadar gidebileceksiniz. Iste milyon TL’lik reklam kampanyalarinin anlatmak istedigi bu. Isin görüntülü görüsme boyutu ise ‘buzdaginin görünen’ yüzü. Görüntülü konusma 3G’nin çok küçük bir bölümünü olusturuyor. Yaklasik 1 aydir kullandigimiz bu teknolojiyi kaç kere görüntülü konusmak için kullandik bunu sorun kendinize.

FREKANS KONUSU
Halen kullanimda olan 3G’de A, ve C olmak üzere 3 farkli frekans tipi bulunuyor. A frekansi 45 Mhz, B frekansi 35 MHz ve C tipi frekans ise 25 MHz. Frekanslarin hiza dogrudan etkisi yok. Ancak yüksek frekans, kapali mekanlarda daha iyi çekim gücü anlamina geliyor. Bu da kapali mekanlarda etki mesafesi daha yüksek bir sebeke anlamina geliyor.

TESTI NASIL YAPTIK?
Testimiz için operatörlerden saglanan (biri biraz zor oldu ama sonunda o da oldu) 3 adet USB modem kullandik. Bütün testlerde ayni lokasyon ve ayni cihaz üzerinden baglanti yaptik. Testler genelde iki sekilde yapildi: Birincisinde ayni sunucu üzerinden ayni dosyayi download ettik. Ikinci testte ise www.speedtest.net üzerinden Bursa’daki bir sunucu ile dosya alisverisi yaptik. Her bir test için ayri ayri deger bulduk. Ayrica speedtest.net üzerinden herbir operatör için Türkiye genelindeki ortalamayi gözlemledik. Testin tamami Istanbul’da yapildi. Farkli bir sehir ya da lokasyon kullanmadik. Testlerin birinci mekani Maslak oldu. Ikinci mekan olarak Taksim’i belirledik. Son testimizde ise hareket halinde iken Bogaz Köprüsü ile Kozyatagi arasindaki hizlari ölçtük.


Biz bilgisayar yardimi ile internete baglanmak için firmalarin çesitli kampanyalarla sundugu USB modemleri kullandik. Uygun bir cep telefonunuz varsa kablo ya da Bluetooth fonksiyonu yardimi ile USB modem olmadan da internet baglantisini saglamak mümkün. Ancak kendi cep telefonu hattinizla yaptiginiz baglanti aktif oldugu sürece sesli (ya da görüntülü) görüsme yapamiyorsunuz. Aynen eski dial-up modemlerde oldugu gibi internete girdiginizde ses iletisimi kapatiliyor. Ikiz kart adi verilen ayin kartin bir benzerini alsaniz bile durum böyle. Bu bakimdan USB modem ile kullanmak (çok sik internete girmeniz gerekiyorsa) daha mantikli. Ayrica bazi üreticilerin bilgisayarlarinda dogrudan 3G modem özelligi bulunuyor. Simdilik fazla yaygin olmayan bu özelligin uzun vadede yayginlasacagini söylemem mümkün.

Vodafone'un yazilimi

USB MODEMLER
Test için bize gönderilen USB modemlerin tamami HUAWEI marka idi. Hepsinin de USB modem özelliginin yani sira microSD bellek yuvasi da bulunuyor. Yani içine microSD bellek karti takarsaniz modemleri USB bellek olarak da kullanabiliyorsunuz. Güzel bir hizmet.

Vodafone'un USB modemi

Tasarim olarak en begendigim modem Vodafone’unki oldu. USB belleklerde oldugu gibi gizlenebilir bir uca sahip olan bu modem hem sik hem de az yer kapliyor. Turkcell’in modemi kapakli bir tasarima ve yuvarlak hatlara sahip. Kapak ise tasarima eklenmis bir ip yardimi ile gövdeye tutturuluyor. Bu sayede kapagi kaybetmiyorsunuz. Avea’nin modemi ise en büyük ve iri modem. Kirmizi ve siyah renkleri barindiran modemde kapak için bir mekanizma bulunmuyor. Ancak bu sekilde kapagi kaybetme riski çok yüksek. Tavsiyem bu kapagi kaybetmemeye çalisin.

Avea'nin USB modemi

Her üç modem de 7.2 Mbps maksimum hiza sahip. Turkcell kisa bir süre sonra 21 Mbps destegine sahip bir modem de piyasaya sürecek. Bence simdilik 7.2 Mbps hizi fazlasiyla yeterli. Zaten çogu yerde bu hiza yaklasmaniz bile mümkün degil o da ayri bir konu.

Turkcell'in USB modemi

Her üç modemi de özel yazilimlari ile kullanabiliyorsunuz. Yazilimlarin SMS gönderme ve alma özelligi bulunuyor. Bütün modemler SIM kart ile çalisiyorlar ve bu kartlarin ayni zamanda görüsme yapma özelligi de bulunuyor.

FIYATLAR
3G üzerinden bilgisayar yardimi ile internete girme konusunda en karmasik nokta fiyatlar. Her operatörün kendine göre bir tarifesi var. Iste yazinin kaleme alindigi tarihte operatörlerin web sayfalarindan derledigimiz fiyat tarifeleri:



USB modemleri aldiktan sonra açilis ücreti olarak 30 TL ödeniyor. Ardindan her ay alinan 1 TL’lik bir vergi aliniyor. Bunun disinda her ay standart olarak aldiginiz pakete göre belli bir ödeme yapiyorsunuz.


Avea'nin yazilimi
Yukaridaki tarifelere ek olarak bazi farkli uygulamalar da var. Örnegin Vodafone’da günlük 3G kullanimi da satin alabiliyorsunuz (modeminizin oldugunu ya da bu is için cep telefonunu kullandiginizi varsayiyoruz). Ayrica Avea’da TTNet ile yapilan isbirligi çerçevesinde aldiginiz USB modemlerle birlikte her ay 600 dakika Wi-Fi TTNet hizmetini de kullanabiliyorsunuz. Yine Vodafone’da aylik 250 MB’lik bir paket daha var. USB modem ya da uyumlu bir cep telefonunuz varsa bu paketi de seçebilirsiniz (ücreti aylik 10 TL). Yine Turkcell’de 100 MB’lik paket bulunuyor. Bu paketle birlikte USB modem verilmiyor. Kullanicinin uygun bir cihazi varsa bu paketi de kullanabilir.


Öte yandan ilk fatura ile birlikte devletin 3G’ye sahip GSM hatlarindan aldigi özel bir vergi de bulunuyor. Ayrica aylik 1 TL telsiz kullanim ücreti de tahsil ediliyor. Örnegik Turkcell için örnek vermek gerekirse ilk fatura olarak 44.9 TL’lik bir fatura geldi. Muhtemelen diger operatörlerde de benzer bir durum var. Bu konuda da bilgi verelim.


Turkcell'in yazilimi

MASLAK’TA SABIT NOKTADA HIZ TESTI
Maslak’ta Istinye Park’in karsisinda bulunan ITÜ Ari Teknokent 2’de yaptigimiz testte sabit bir noktada ayni cihaz ve ayni sartlar ile hiz ölçümü yaptik. Bu testte Vodafone hiz anlaminda birinci oldu. Ancak bunda Maslak’in Vodafone’un merkezi olmasi ve ayni binada bulunan Vodafone yazilim merkezinin etkisi oldu. 11.8 MB’lik tek dosyayi ayni sunucu üzerinden download ettik. Asagida bu download ve elde edilen degerler bulunuyor (operatörler isme göre siralanmistir).



Ikinci testimizde ise yine ayni lokasyonda www.speedtest.net adresini kullanarak Mbps cinsinden ölçüm yaptik.





TAKSIM’DE SABIT NOKTADA HIZ TESTI
Taksim’de Gezi Parki’nda yaptigimiz testlerde asagidaki sonuçlari bulduk. Taksim’in seçilmesinin sebebi Turkcell merkez binasinin burada olmasi idi. Vodafone burada Download hizi anlaminda Turkcell'in önüne geçmeyi basardi. Ancak UPload konusunda Turkcell birinciligi birakmadi. Anlasilan Avea ve Vodafone Taksim'e özellikle yogunlasmislar.


Taksim'de Avea'nin verdigi sonuçlar


Taksim'de Turkcell Sonuçlari



Taksim'de Vodafone sonuçlari
HAREKET HALINDE IKEN
Testimizin en merak ettigim bölümü bu oldu. 3G’yi kullanmanin en önemli cazip noktalarindan biri hareket halinde de internet erisimine imkan vermesi. Yaptigimiz testte Bogaz Köprüsü’nden Kozyatagi'na kadar yolculuk yaptik. Bu yolculuk sirasinda hemen hemen ayni noktalarda hareket halinde iken 3G kullanarak speedtest.net sonuçlarina baktik.


Hareket halinde Avea ile alinan sonuçlar



Hareket halinde Turkcell ile alinan sonuçlar



Hareket halinde Vodafone ile alinan sonuçlar

Speedtest.net ekran görüntülerinde ayni zamanda Türkiye ortalamalari da görünüyor (ekranin sol üst kösesinde). Yaptigimiz tüm testlerde bu ortalamalara da dikkat ettik.

RASGELE TESTLER
Testimizin bir diger bölümünde ise Istanbul’un farkli yerlerinde yaptigim rasgele hiz testlerini kullandik. Buradaki amacimiz hizdan çok raslantisal olarak belirlenen lokasyonlarda her üç operatörün de 3G hizmeti verip vermedigiydi. Yaptigimiz testlerde bizi sasirtan sonuçlara ulastik. Örnegin Levent’te Vodafone 3G hizmeti varken Gültepe’de bu hizmet yoktu. Benzer sekilde Taksim meydanda Vodafone 3G hizmeti varken meydandan 150-200 metre uzaklastiginizda kapali bir mekanda bu hizmet bulunmuyordu. Avea ve Turkcell ile raslantisal olarak yaptigimiz bu kontrollerde 3G hizmeti sundular. Ancak Vodafone da çektigi yerlerde yüksek bir hiz sunarak bizi sasirtti. Birçok noktada Vodafone hiz anlaminda rakiplerinden daha iyiydi.

UPLOAD’A DIKKAT
3G teknolojisini bilgisayar üzerinden kullanmak istiyorsaniz dikkat etmeniz gereken önemli bir nokta bulunuyor. ADSL’de oldugu gibi ücretsiz bir Upload kapasitesi yok. Yani Upload yaptiginiz miktar da toplam kotanizdan düsülüyor. Baska bir ifade ile toplam kotaniz Upload+Download miktarindan olusuyor. Her ne kadar ‘ben bir yere dosya göndermiyorum’ deseniz bile internette gezinirken farkinda olmadan dosya alis verisi yaparsiniz. Eger bir de dikkatsiz bir kullanici iseniz ve bilgisayarinizda Spy ve trojan dosyalari varsa (ki bu tip örnekler gördüm) Upload miktarinizin çok yüksek olmasi kaçinilmaz hale geliyor. Bu bakimdan 3G kullanicilarinin bu Upload konusuna özellikle dikkat etmesini tavsiye ederim. Cebinizde delik olusturacak faturalar görmek istemiyorsaniz buna dikkat edin.

KOTA ASIM ÜCRETLERI
Kotanizi astiginiz takdirde her bir operatörde belli ek ücretler ödemek zorunda kaliyorsunuz. Turkcell’de bu rakam MB basina 0.05 TL. Vodaone’da ise her 100 MB için 5 TL isteniyor. Yani Vodafone ve Turkcell'de fiyatlar ayni. Bu konuda en pahali fatura ise Avea’da. Firma kotanin asilmasi halinde MB basina 0.11 TL talep ediyor.

SONUÇ
Öncelikle belirtmek isterim ki bu test bilimsel olarak geçerliligi olan bir test degil. Amacimiz da en hizli operatörü tespit etmek degil. Bu tarz bir testi yapmak ve bilimsel anlamda mutlak sonuç elde etmek imkansiz. Çünkü 3G’nin hizi duruma, zamana, bagli bulundugunuz baz istasyonunun yogunluguna, konumuzuna (istasyona olan uzaklik) ve benzeri onlarca etkene bagli. Burada buldugumuz sonuçlari ayni makine ve ayni mekanlarda bir baskasinin bulma garantisi yok.

Yine de bu ve benzeri çalismalar hizmet kalitesini göstermesi açisindan önemli. Çünkü 3G’de kalite sadece hizla ölçülmüyor. Heryerde 3G desteginin bulunmasi, kararli bir hiza sahip olmasi, fiyatlandirma ve diger etkenler de tercihi etkileyecek önemli etkenlerin basinda geliyor. Testteki amacim da hizla birlikte diger etkenleri de göz önüne sunmak ve tercihi siz kullanicilara birakmak.

Genel olarak baktigimizda ortalama olarak bütün operatörlerin minimum 1 Mbps download ve 1 Mbps download hizi verdiklerini gördük. Rakamlardan elde ettigim bilgilere göre günümüzde ADSL teknolojisi için en düsük hiz olan 1 Mbps’i yanimizda tasidigimiz bilgisayarlarda da görebiliyoruz. Bu güzel bir gelisme. Istanbul içinde yaptigimiz testlerde Turkcell ve Vodafone’un siki bir rekabete girdigini gördük. Avea ise bu rekabetin biraz disinda duruyor. Hiz anlaminda iddiasi olmayan firma bunu rakamlarda da gösteriyor.
3G fiyatlandirmasi anlaminda en uygun fiyatlar konusunda net bir durum yok. Turkcell’in fiyatlari daha uygun ama abonelik için 24 ay taahhüt vermeniz gerekiyor. Avea da ise taahhüt süresi 12 ay, Vodafone’da ise hem 24, hem 12 hem de 18 aylik paketler bulunuyor.

USB modemlerin hizlari konusunda da seçenekler farkli. Bütün Turkcell modemleri 7.2 Mbps hizini destekliyor. Vodafone’da ise 7.2 ve 3.6 Mbps seçenekleri bulunuyor. Avea’da da 7.2 Mbps destegi var. 3.6 Mbps hizinda modem tercih edilebilir belki (12 aylik abone paketi ile satiliyor). Ancak su an bile 3-4 Mbps arasi degerler gördügümüzden uzun vadede bu modemin yavas kalabilecegini hatirlatirim.

Sonuç olarak 3G’nin özellikle hareket halinde bilgisayar yardimi ile internete girmek isteyenler için güzel bir çözüm oldugunu söyleyebilirim. Elbette bu testin yapildigi Istanbul için geçerli bir yorum bu.

Hangi operatörün tercih edilecegi ise kesin konusulabilecek bir konu degil. Simdilik 3G, eski teknoloji 2G gibi Türkiye’nin her yerinde yüzde 100 kullanilamiyor. Hatta Istanbul’da bazi noktalar da bile 3G’nin hizmet veremedigi bilgilerini aldik ve bunlarin bir kismini gözlemledik. Her üç operatörün de 3G hizmeti veremedigi bölgeler bulunuyor Istanbul’da. Tercih yaparken bulundugunuz yerde hangi operatörlerin 3G hizmeti verdigini arastirmanizi tavsiye ederim.

Operatör bazinda yorum yapacak olursam: Testten elde ettigim sonuca göre Turkcell hem yayginlik hem de stabilite anlaminda en iyi operatör oldu. Genel kullanim anlaminda Turkcell’in tercih edilebilecegini söyleyebilirim. Ancak bulundugunuz yerde 3G sebekesinin durumunu arastirmaniz lazim. Öte yandan Vodafone da yabana atilacak bir operatör degil. Özellikle merkezi noktalarda hiz anlaminda Turkcell’in önüne geçen Vodafone, merkezden uzaklasilan noktalarda 2G sebekesine (EDGE) geçis yapiyor. Avea ise genel olarak basarili olsa da hiz anlaminda diger operatörlerin zaman zaman gerisinde kaldi. Ancak sundugu hizmetlerin stabil oldugunu ve test ettigimiz lokasyonlarin hepsinde 3G hizmeti sundugu belirteyim. Ayrica Avea, TTNet ile birlikte Wi-Fi bulunan noktalarda 3G ile ortak kullanim imkani sunuyor. Bu da önemli bir etken ve tercih sebebi olabilir.

Görünen o ki 3G hizmeti simdilik bazi sorunlara sahip. Baglantinin bulunmamasi, stabilizasyon sorunlari ve her yerde 3G sebekesinin hizmet vermemesi önemli sorunlarin basinda geliyor. Ancak uzun vadede (1-2 seneye kadar) bu sorunlarin çözülecegi ve daha stabil bir hiz ile kaliteli hizmetlerin sunulacagini söylemek mümkün.